Suy nghĩ về việc Tổng thống Nga đi lễ chùa Trấn Quốc & Siddhattha đã cho đời một định nghĩa về Mỹ học

Mỹ học là một khái niệm chung, nó chỉ định bộ môn khoa học nghiên cứu những mối quan hệ thẩm mỹ. Do vậy, không có một mỹ học riêng của từng dân tộc, từng cộng đồng xã hội. Nhưng, tùy từng tồn tại, vẫn có thể có những hệ thống tư tưởng thẩm mỹ, những mỹ cảm riêng biệt.

Cho nên, chúng ta vẫn có thể chấp nhận khái niệm “hệ thống mỹ học Phật giáo”.

Nếu nghệ thuật là ngôn ngữ của những nỗi đau đời- “những điều trông thấy mà đau đớn lòng” (Nguyễn Du), thì Siddhattha là một nghệ sĩ lớn. Và nếu nghệ thuật cũng là ngôn ngữ của cái VÔ, thì Siddhattha cũng là một nhà mỹ học vĩ đại, Siddhattha là nhà mỹ học của thể nghiệm thẩm mỹ thông qua một chủ thể mang biện chứng thẩm mỹ nội tại. Do vậy, hệ thống mỹ học ấy rất sâu lắng, cái sâu lắng của tự thân vận động.

Phật học không phải là một triết học, càng không phải là một triết học lý giải bản thể. Hệ thống này không đi tìm những định nghĩa về yếu tính. Bàlamôn, từ Védas đến Upanishad, đều tập trung trả lời cho hai câu hỏi: – Vũ trụ là gì? Hệ thống ấy đã trả lời bằng bản thể “Thần Một”, bằng Brahman, Atman. Lão, Trang đi tìm bản thể, tìm quy luật thế giới để đưa ra những khái niệm “Tự nhiên, Vô vi”. Tự nhiên là quy luật khách quan, và Vô vi là sống theo cái tự nhiên vô thức ấy.

Cả một dòng triết học phương Tây từ Cổ đại Hy- La, Trung cổ, Phục hưng, Khai sáng, Cổ điển Đức… đều là triết học bản thể. Họ giải thích yếu tính của vũ trụ và con người. Dòng triết học bản thể ấy kết tinh lại trong “vật- cho- ta” và “vật- tự- nó” của I.Kant, trong “Tinh thần tuyệt đối” của biện chứng duy tâm Hégel. C.Mác đứng ở đỉnh cao của triết học để thực thi một phủ định biện chứng triết học cổ truyền, cho ra đời chủ nghĩa Duy vật biện chứng.

Siddhattha không xây dựng hệ thống tư tưởng của mình để trả lời những câu hỏi về bản thể. Đó là một hệ thống cảm nhận, miêu tả, thể nghiệm và giải thoát cho cuộc đời. Như vậy, đó là một hệ thống thực nghiệm, thực hành.

Mỹ học Phật giáo là một hệ thống nằm trong hệ thống lớn trên. Nó không lý giải các bản thể thẩm mỹ, mà cảm nhận, thể nghiệm các quan hệ thẩm mỹ nhân sinh.

Siddhattha “thấy” Khổ đế, Tập đế, tức cái Bi. Đây là điểm xuất phát của mỹ học Phật giáo. Nó vừa là một năng lực cảm nhận, thể nghiệm, lại vừa là một năng lực tư tưởng về sự giải phóng nhân sinh. Làm sao mà một hoàng tử sống trong nhung lụa, quyền uy… lại có thể cảm nhận được Khổ đế? Đây là cả một biện chứng pháp nội tại.

Siddhattha đã cảm nhận được cái “biện chứng sa đọa” của chính tầng lớp thống trị với tư cách là một người trong cuộc. Đại thi hào Nguyễn Du của chúng ta cũng đã viết Truyện Kiều bằng cảm hứng của một tâm hồn cảm nhận sâu sắc cái biện chứng nội tại này. Chúng ta hiểu vì sao mà truyện Kiều lại đậm đà một thẩm mỹ Phật giáo.

Trong cảm nhận “biện chứng sa đọa nội tại” của tầng lớp thống trị (chữ dùng của C.Mác), Siddhattha đã cảm nhận được cái lẽ bể khổ của con người. Nước mắt chúng sinh còn nhiều hơn cả nước của năm đại dương. Các tư tưởng Khổ khổ, Hành khổ, Hoại khổ là cái cơ sở của tư tưởng mỹ học Phật giáo. Điều này, các ông Mác Mule, Trêbátxki… đã nói tới trong những tác phẩm nghiên cứu uyên bác về Phật giáo của họ.

Cảm nhận biện chứng sa đọa nội tại có bao hàm một thái độ phủ định của con người ở trong tầng lớp thống trị đối với giai cấp thống trị. Như vậy, trong đồng cảm với kiếp sống con người, Siddhattha đã có một từ chối với sự thống trị- nguyên nhân cơ bản của Khổ.

Phần đã trình bày là tư tưởng của Phật giáo về thẩm mỹ cái bi kịch. Đó là một hệ thống. Phật giáo đã trình bày phạm trù thẩm mỹ này như là một cấu trúc mâu thuẫn, mâu thuẫn giữa con người với hoàn cảnh, và mâu thuẫn nội tại trong một cá thể người chưa giác ngộ.

Niết bàn là giải pháp tuyệt đối cho bi kịch ấy. Nhưng Niết bàn là gì? Chốn ấy ở đâu? Siddhattha chỉ ngón tay kỳ diệu của mình về Cái Đẹp. Vành trăng ấy chỉ gói trọn một chữ tâm. Có Tâm mới có Vô Ngã.

Tâm không tự có như một tiên thiên. Tâm là kết quả của một đại lực, đại hùng. Không loại trừ được cái Tập đế, cái Thường, cái Ngã, cứ sống mãi trong vòng Ngũ uẩn… nghĩa là, cứ sống trong tha hóa… thì “lòng đục”, thấy sao được chữ Tâm. Tâm là kết quả của Diệt đế, Đạo đế.

Có một tiến trình đại dũng là để đi tới đại nhân, đại trí. Đó chính là logic mỹ học của nhân cách Phật giáo.

Chuyển hóa được từ phạm trù cái bi đến phạm trù cái Đẹp là do một lực lượng nội tại hùng hậu của chủ thể Phật giáo.

Cái bi không phải chỉ được chuyển hóa thành cái đẹp, mà còn được chuyển hóa thành phạm trù cái Trác tuyệt.

Phật giáo là ngón tay chỉ cho mỗi chúng sinh đang trầm luân chao đảo trong bể khổ, tự mình thiết lập được thế thăng bằng của cấu trúc cái Đẹp, tự mình vươn tới Cao cả. Đó là thẩm mỹ của Thiền.

Hạt nhân của hệ thống mỹ học Phật giáo là thẩm mỹ của tư tưởng nhân đạo hiện thực, nhân văn. Tất cả đó đều từ con người, vì con người và về với con người. Tất cả đều là mỹ học cho con người tại thế. Như vậy, Phật giáo đã cho chúng ta một định nghĩa về mỹ học.

Hoàng Thiệu Khang – GNO

Suy nghĩ về việc Tổng thống Nga đi lễ chùa Trấn Quốc
TVĐĐ
Tối ngày 30/10/2010, xem chương trình thời sự lúc 19 giờ của Đài Truyền hình Việt Nam, khán giả truyền hình Việt Nam vô cùng ngạc nhiên và hoan hỷ khi thấy Tổng thống Liên Bang Nga Dimitry Medvedev sau khi vừa xuống cầu thang máy bay mở đầu chuyến thăm Việt Nam, là hình ảnh ông đến viếng chùa Trấn Quốc, Hà Nội.

Bản tin video chiếu trên VTV cho thấy Tổng thống Liên Bang Nga và vị sư đón tiếp đã đi bộ thong dong trên lối đi nhỏ trong chùa, ngắm nhìn kiến trúc và phong cảnh, trong khi được người thuyết minh giới thiệu về ngôi chùa lịch sử, một biểu tượng của Văn hóa Việt Nam bên bờ Hồ Tây, Hà Nội.

Lời tường thuật bản tin Đài Truyền hình Việt Nam dẫn lại phát biểu của Tổng thống Nga về chuyến viếng chùa, rằng ông cảm thấy rất bình an.

Cùng lúc, bản tin Đài Truyền hình Việt Nam thể hiện những hình ảnh tuyệt đẹp của chùa Trấn Quốc trong nắng chiều Hồ Tây.

Chúng ta có thể có một số lời bình luận ở đây:

Việc mời Tổng thống Nga viếng chùa Trấn Quốc trong chuyến thăm Việt Nam là một điều rất hay. Chúng ta có dịp giới thiệu với vị quốc khách một bảo vật của Văn hóa Việt Nam.

Về phía Tổng thống Nga Dimitry Medvedev, ông tỏ ra hết sức hài lòng, một sự hài lòng chân thực thể hiện rõ qua khuôn mặt của ông, được ống kính truyền hình đặc tả. Điều đáng chú ý là Tổng thống đi bộ rất chậm trong vườn chùa, rất đúng phong cách thiền hành chậm của Phật (có thể so sánh với tốc độ đi bộ nhanh hơn của Tổng thống trên đường phố Hà Nội trong cùng bản tin video).

Tổng thống Nga đã hưởng thụ được trọn vẹn một cuộc đi chùa Việt Nam.

Điều này cho thấy, việc mời các vị quốc khách đến thăm chùa Trấn Quốc, một ngôi chùa tiêu biểu cho Văn hóa Việt Nam là điều rất nên làm. Chắc chắn, không chỉ Tổng thống Nga, mà nếu các vị quốc khách khác được mời đến thăm đều sẽ rất hài lòng với những chuyến thăm chùa… “rất Việt Nam”, với từ “Việt Nam” ở đây dùng trong tiếng Nga như là một tính từ, là một nhận định xác đáng của Tổng thống và rất đáng suy nghĩ.

Với chùa Trấn Quốc, người Việt Nam và khách quý gặp nhau ở từ “rất Việt Nam” này.

Chưa đưa chùa Trấn Quốc và những ngôi chùa tiêu biểu khác ở Hà Nội vào lịch trình thăm viếng thường xuyên của các vị quốc khách, là chúng ta chưa khai thác hết được giá trị những hạt ngọc văn hóa của mình.

Và các vị quốc khách cũng chưa thụ hưởng được những giá trị rất Việt Nam trong các chuyến thăm viếng của mình, như Tổng thống Medvedev đã có, nếu chưa được thăm chùa Việt như Tổng thống Nga.

Gần như cùng lúc với Đài Truyền hình Việt Nam, các kênh truyền hình phát toàn cầu của Nga, như Perviy Kanal, PTP, RT… cũng trình chiếu hình ảnh Tổng thống Nga đi chùa, an lạc và hoan hỷ trong không gian rất Việt Nam.

Tháp chùa Trấn Quốc, một tháp chùa “rất Việt Nam”, vì dáng dấp mảnh khảnh, thanh tao đặc thù ở chùa cổ Việt, hiện ra huyền hoặc trên các kênh truyền hình Nga.

Rõ ràng, dấu ấn văn hóa “rất Việt Nam” đã được trình bày ở cấp độ đắc địa nhất với toàn thể khán giả truyền hình Nga, đang theo dõi chuyến công du Việt Nam của vị tổng thống kính mến của họ.

Một cách trình bày rất dễ tạo nên những rung động tình cảm tích cực, tạo sự thấu hiểu văn hóa Việt từ những hình ảnh đẹp đến nao lòng của chùa.

Trên các kênh truyền hình Nga, người xem có thể nghe được bước chân rất khẽ của đoàn khách trong sân chùa chiều tĩnh mịch.

Một điểm nữa cần chú ý, tuy là Tổng thống, nhưng vị quốc khách cũng là một khách du lịch, đến chùa trong tư cách là một người đến chùa trước hết để du lịch (theo Wikipedia, tôn giáo của Tổng thống Nga Medvedev là Chính thống giáo Nga). Cảm nhận về chùa Trấn Quốc của ông chắc chắn cũng là cảm nhận của các khách du lịch phương Tây khác khi họ đến thăm chùa.

Gieo được những cảm nhận “rất Việt Nam” vào lòng du khách nước ngoài là điều hết sức có lợi cho đất nước Việt Nam thời kỳ mở cửa nói chung, và cho Phật giáo Việt Nam nói riêng trên hành trình tái khẳng định vị trí của mình trong lòng dân tộc.

Như vậy, chuyến viếng chùa của Tổng thống Nga cũng là một trường hợp điển hình để chúng ta soi vào đó để lý giải mối quan hệ giữa chùa chiền, văn hóa Việt và hoạt động du lịch.

Chắc chắn, sau chuyến thăm của Tổng thống Nga đến chùa Trấn Quốc, sẽ có rất nhiều khách du lịch Nga rất muốn đến thăm ngôi chùa mà vị Tổng thống của họ đã đến thăm ngay trong chuyến công du Việt Nam đầu tiên và cảm thấy hài lòng trong sự “bình an”. Họ mong và cũng sẽ hưởng được sự an lạc từ một không gian văn hóa Phật giáo “rất Việt Nam”.

Chắc chắn, là Tổng thống Nga cũng như mọi vị khách đều thêm thiện cảm đối với đạo Phật nói chung, Phật giáo Việt Nam nói riêng.

Theo phattuvietnam

Con ở đâu trước ngày chào đời
TVĐĐ
Khi con đem thắc mắc, không biết trước ngày chào đời, con ở đâu? Đã có nhiều người giải thích cho con về “sinh học”… bào thai… nhưng con cảm giác chưa tìm được câu trả lời chính xác. Lòng vẫn mãi bâng khuâng… nay mong nhờ các cụ chỉ dạy cho. Xin cám ơn nhiều.

Nói nhỏ nhau nghe:

Con ở đâu trước ngày chào đời? hay Bản Lai Diện Mục là gì?

Đó là câu hỏi truyền thống của nhà Thiền. Kiến Tánh thì sẽ Ngộ được vấn đề này.

Trong câu hỏi của bạn có các vấn đề sau:

“Con”: Từ Con bạn dùng trong câu hỏi là Thân Tâm của bạn thuộc về Sắc Tướng, và nó ở phạm trù hiện tượng. Trong khi “Bản Lai Dện Mục” lại thuộc phạm trù bản thể.

“Ở đâu”: Từ “ở đâu” bạn dùng trong câu hỏi thuộc phạm trù hiện tượng, nó nói về một không gian nào đấy. mà không gian là một khái niệm chỉ có qua qui ước của mọi người. “Không gian” không có trong Tánh hay Bản Lai Diện Mục, vì bản thể thì toàn triệt, toàn diện, bất khả phân nên không có khái niệm “Không gian”.

“Ngày chào đời”: Nó nói về một cái mốc thời gian nào đấy, mà thời gian cũng chỉ là một qui ước, một khái niệm của loài người, và nó thuộc thế giới hiện tượng khái niệm. Trong khi Tánh hay Bản Lai Diện Mục lại là Bản Thể. Và trong bản thể không có khái niệm thời gian nên gọi là “phi thời gian, phi không gian “ là vậy!

“Chào đời”: Khái niệm Sinh và Chết chỉ có ở phạm trù hiện tượng, và khi người tu lầm tưởng mình là thân thể hay tâm thức này thì lập tức chấp có sống có chết và lập tức do lòng tham sống sợ chết muốn thoát khỏi sinh tử!

Trong khi Sinh Tử hay Thành Trụ Hoại Diệt là sự tự nhiên của phạm trù hiện tượng. Đã ở trong phạm trù ấy thì phải chịu chi phối của qui luật khách quan ấy. Ở trong phạm trù hiện tượng đang chấp mình có Sống Chết thì không bao giờ thoát ly sinh tử được!

Nếu mở huệ sẽ thấy được rằng Con Người Thật hay Bản Lai Diện Mục hay Chân Nhân mới chính là mình và nó trùng với bản thể. Nên Như Như không có sinh ra và chết đi thì làm gì có Chào Đời! hay Trước Chào Đời ?!

Vậy trước khi thể xác chào đời. Thì Con Người Thật hay Bản Lai Diện Mục luôn có đấy hằng hữu bất sinh bất diệt vô hình vô tướng nhưng tướng nào cũng có thể tùy duyên hiển thị được vì nó là bản thể.

Giống như có người lấy cái ly múc nước. Rồi tưởng do hành động múc mà nước mới chào đời, và hỏi trước khi múc. Nước là gì?

Hềhề… ta sẽ bảo dù múc hay không múc. Nước vẫn là nước mà không lệ thuộc hình dạng nó đang có đấy cũng như không phải do hành động múc, nước mới hiện hữu.

Ngươi đang lầm cái ly là nước và đang lầm do hành động múc, nước mới chào đời !!!

. . . . .

Ba Gàn – Dưỡng Sinh

Advertisements

About Kinh Tâm

Từng bước hoa sen nở
Bài này đã được đăng trong Văn hóa và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s