Giá trị đồng tiền & Sợ hãi và bạo lực


Trần Đình Hoành

Chào các bạn,

Mỗi người chúng ta có nhiều nỗi sợ–sợ thi hỏng, sợ mất việc, sợ mất tình, sợ mất tiền, sợ giận, sợ đòn, sợ sỉ nhục, sợ tai nạn… Sợ là một xúc cảm lớn của con người. Và chúng ta dùng sợ hãi để quản lý nhau, như bố mẹ dọa sẽ cho con ăn đòn nếu con làm gì sai, tòa án ra phán quyết nặng trong một vụ án để răn đe mọi người, bộ y tế dùng hậu quả HIV để khuyến khích mọi người dùng bao cao su…

Và đó cũng chính là vấn đề của mỗi cá nhân chúng ta và cả thế giới.

Sợ luôn luôn mang đến căng và stress. Chẳng có cái sợ nào mà có thể làm cho ta thoải mái thân tâm an lạc được cả. Cho nên chẳng ai trên thế giới chúc nhau được nhiều sợ bao giờ. “Nhân dịp Giáng Sinh, em chúc chị và gia đình năm nay được nhiều sợ hãi—sợ hãi tốt chứ không phải loại sợ xấu nhé chị”. Nếu có loại “sợ tốt” sao chẳng bao giờ nghe ai chúc nhiều “sợ tốt”?

Khi chúng ta dùng sợ hãi để quản lý nhau, ta tạo căng thẳng và stress chồng chất và cộng hưởng lên nhau, chẳng được gì cả. Trong thời chiến tranh lạnh vừa qua, cả thế giới giữ hào bình bằng “MDW” (mutual destruction weapons), vũ khí hủy diệt nhau, tức là vũ khí nguyên tử cho cả hai cùng chết. Các bạn có thể tưởng tượng được đó là cung cách “hòa bình” của thế kỷ 20 của loài người? Thế thì không căng và stress sao được. Cung cách sống đầy stress như vậy và không tạo ra khủng bố quốc tế và các quốc gia điên của thế giới như ta thấy ngày nay sao được.

Vợ chồng quản lý nhau bằng sợ hãi: Em mà thế này tôi có bồ nhí. Anh mà thế này, tôi bỏ đi, v.v… Bạn bè quản lý nhau bằng sợ hãi: Cậu sống như thế thì đừng xem tớ là bạn. Thầy quản l‎ý trò bằng la mắng và hình phạt. Trong xã hội người ta, cố gắng quản l‎ý nhau (nhất là quản lý quan điểm chính trị và tôn giáo của nhau) bằng cách bôi nhọ nhau trên báo chí hay trên Internet…

Sở dĩ chúng ta dùng sợ hãi để quản lý là vì chính chúng ta cũng đầy sợ hãi. Ta sống với sợ hãi và bị sợ hãi chỉ huy hàng ngày, cho nên ta cũng dùng sợ hãi để chỉ huy người khác. Chúng ta, nhất là những nhà mẹ cha, những nhà giáo dục, và những lãnh đạo không thể đổi mốt quản lý từ hình phạt sang khen thưởng, từ dọa nạt sang khuyến khích, từ bạo lực sang tình yêu được, nếu tự trong tâm chúng ta không thể xóa bỏ hết sợ hãi và sống bằng tĩnh lặng, an lạc và tình yêu. Chỉ khi nào chính chúng ta trực nghiệm được sức mạnh chuyển hóa của tĩnh lặng và tình yêu ngày trong lòng mình, lúc đó chúng ta mới đủ lòng tin và tri kiến để dùng bình an và nhân ái để chuyển hóa người khác và chuyển hóa xã hội.

Vấn đề giản dị đến thế: Chuyển hóa trái tim ta để chuyển hóa thế giới của ta. Chuyển hóa từ một trái tim đầy sợ hãi sang một trái tim tĩnh lặng và an lạc.

Ngày nay chúng ta đang sống trong một thế giới đầy bạo lực, từ trên đường phố, đến trường học và trong gia đình. Chúng ta đương nhiên là nói đến luật pháp và giáo dục để giải quyết những vấn đề bạo lực. Nhưng các vấn đề này sẽ không giải quyết được nếu chúng ta không biết rằng bạo lực xã hội bắt đầu từ sợ hãi trong tâm ta, nhất là trong tâm các nhà giáo dục và lãnh đạo.

Một quả tim tĩnh lặng, không bị xung động thường xuyên bởi tham sân si và sợ hãi, là khởi điểm của việc giải quyết những vấn đề bạo lực của xã hội chúng ta.

Chúc các bạn một ngày tĩnh lặng.

Mến,
Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com

Ừ, chỉ có vậy mà cũng không biết…

Trần Đình Hoành

Chào các bạn,

Có một điều mình không biết cả mấy mươi năm, và chỉ khám phá ra những năm gần đây thôi. Đó là khái niệm về tính khí của mình.

Từ nhỏ đến lớn mình hiểu được tính khí của mình như thế nào—chuyện gì có thể làm mình vui, chuyện gì làm mình giận, thích loại người nào, ghét loại người nào, ước mong gì, không ước mong gì, mạnh chỗ nào, yếu chỗ nào… Và mình nghĩ rằng “cha mẹ sinh con trời sinh tính”. Trời sinh mình tính khí như thế, thì dùng tính khí đó để sống cách nào tốt nhất, thành công nhất trong đời. Đó là nghệ thuật sống.

Như người sinh ra với cơ thể như thế–yếu ớt hay mạnh mẽ, dáng đi như thế, giọng nói như thế–thì cứ vậy mà sống với cái trời cho và cố dùng chúng để thành công.

Nhưng…

Mình quên mất là hồi nhỏ mình có học võ. Vì nhỏ con và yếu ớt, cứ bị chúng ăn hiếp, cho nên mình đi học võ, và sau khi mình học võ một thời gian thì tay chân mình nhanh hơn nhiều, mạnh hơn nhiều, khả năng tự vệ cao hơn nhiều, và chẳng còn bị ma nào ăn hiếp cả.

Có nghĩa là cơ thể yếu đuối trời cho không bắt buộc phải bị yếu đuối mãi, có thể làm cho mạnh mẽ hơn, và nhờ đó mà thay đổi cách sống—thay vì sợ bị ăn đòn thì sống thoải mái tự do hơn.

Nhưng dù mình rất am hiểu việc huấn luyện cơ thể, mình chẳng bao giờ nghĩ đến việc luyện tâm cả. Thế mới lạ. Có lẽ vì sống cả mấy mươi năm mà chẳng hề nghe ai nói luyện tâm để sống bao giờ. Chỉ có một vài sách dạy vài kỹ thuật “Đắc Nhân Tâm”, phần lớn là các cử chỉ bên ngoài. Nhà thờ thì chỉ dạy đọc kinh, xưng tội, kiểu công thức, chẳng mấy ai nhấn mạnh gì đến tâm mình. Thiền thì nghe như là môn cho các cụ lên chùa không muốn làm gì với đời cả. Hơn nữa, hồi mình còn đi học, sách Thiền chỉ lèo tèo vài ba quyển, mà toàn là lảm nhảm điều không ai hiểu được (và mình tin là tác giả cũng chẳng hiểu họ viết gì), không được như ngày nay với rất nhiều nguồn về Thiền rất phong phú trên Internet. Cho nên mình sống rất mệt mỏi với cái tâm và những tính khí “trời sinh” của mình, cứ như là thiếu nữ mình hạc xương mai mà ngày nào đi học cũng phải bị một đám côn đồ rượt chạy.

Đó là chuyện ngày xưa. Vào những năm sau này, nhờ mần mò môn tư duy tích cực cho đến lúc vào được nguồn đầu tiên của nó từ Norman Vincent Peele, và nhờ trao đổi thường xuyên với các bạn bè trong giới lãnh đạo, mình mới khám phá ra một điều giản dị lẽ ra thì phải thấy được mấy chục năm trước. Đó là: “Cha me sinh ta, ta sinh tính ta”. Tâm tính mình, cũng như là cơ thể, bắt buộc phải được huấn luyện võ công thì mới thành mạnh mẽ được. Không tập võ thì công lực yếu kém và không tự bảo vệ được. Không có chuyện “trời sinh tính” rồi cứ để tính khí phát triển tự nó và không có công phu tập luyện để tâm tính thành kỹ luật và mạnh mẽ.

Điều còn lại chỉ là luyên tâm thế nào? Học điều gì và luyện điều gì? Và mình khám phá ra là các quy tắc luyện tâm đã nằm đó hàng nghìn năm, trong đống kinh sách của các tôn giáo lớn của thế giới. Chỉ có điều là người ta, kể cả các vị tôn giáo, thường chỉ biết hoặc chỉ quan tâm đến công thức tôn giáo mà không biết hoặc không quan tâm đến các vấn đề sâu thẳm của con tim, cho nên họ hoặc không nắm được hoặc không chuyển tải được tinh yếu của tôn giáo là tu luyện quả tim con người, chứ không phải là các nghi lễ tôn giáo.

Cho nên các bạn, nếu các bạn không muốn mất mấy chục năm vật lộn tinh thần rất mệt mỏi với đời sống, thì các bạn nên bắt đầu luyện tâm nghiêm chỉnh ngay từ bây giờ, khỏi tốn công mần mò tìm kiếm mấy mươi năm như mình.

“Khiêm tốn là đầu mối của mọi đức hạnh và mọi sức mạnh”.

Chúng ta đã nói về rất nhiều thứ, nhưng để gom lại vào một mà thôi, thì đó là khiêm tốn.

“Không thấy ta, không thấy người khác, không thấy chúng sinh. Tất cả đều như nhau, đều là một”. Chỉ câu này thôi, các bạn có thể suy nghĩ, phân tích, “quán chiếu” về nó mỗi ngày, và dùng nó làm kim chỉ nam cho mọi tư duy và hành động của mình trong ngày.

• Nếu không thấy được là mọi người hơn mình, thì ít ra cũng cố thấy mọi người bằng mình và như mình, kể cả người thất học, người nghèo hèn, người tội lỗi…

• Nếu mình có cái hay để người khác học, thì mọi người đều có cái hay cho mình học. Cố tìm cái hay của họ khi nghe họ nói, kể cả khi họ phê phán mình.

• Nếu mình có cái yếu để tha thứ, thì mọi người khác đều có cái yếu để mình tha thứ. Hãy tha thứ và yêu mến họ khi mình nghĩ là họ lầm lỗi.

• Nếu mình có lý trong của mình trong mỗi câu nói, thì mọi người khác đều có lý của họ trong mỗi câu nói của họ. Hãy tìm hiểu để đồng cảm.

• Mình không muốn người khác giận khi nghe mình nói, thì khi người khác nói mình đừng giận, dù đó là phê phán mình một cách không công bình. Tha thứ chỉ có nghĩa là tha thứ khi người ta “có tội” với mình.

• Mình muốn mọi người yêu mình, cho nên hãy yêu mọi người.

– Chúa Giêsu nói 2 điều luật chính: (1) yêu thượng đế với cả con tim, cả linh hồn, cả khối óc và cả sức mạnh của mình, và (2) yêu láng giềng như yêu chính mình.

Trong công thức Giêsu, yêu thượng đế rất quan trọng. Nếu ta không cực kì yêu thượng đế, thì ta không đủ sức mạnh để yêu người khác vô điều kiện, nhất là yêu những người “xấu”. “Yêu Thượng đế” chính là nguồn sức mạnh tinh thần để ta có thể yêu mọi người khác.

– Phật dạy con đường giác ngộ là “không thấy ta, không thấy người khác, không thấy chúng sinh…” Tức là, nhìn người khác, nhìn chúng sinh khác, thì cũng cứ như là nhìn chính mình, với cùng cảm xúc và tư duy. Đó là đỉnh điểm của tu tập, và của giác ngộ.

Khi nghe người khác nói, ta nghe như là chính mình nói, có thể cảm xúc được cảm xúc của người nói, hiểu được mong ước của người nói… và chấp nhận câu nói như vừa từ trong miệng mình nói ra. Một hành động của người khác, ta cũng có thể cảm nhận như chính ta là người đó đang làm…

Dĩ nhiên không dễ để làm các điều này. Nhưng chúng là đỉnh điểm của tu tập. Chúng ta phải hiểu được, để biết được sao bắc đẩu của tiến trình tu tập của mình là gì.

Mỗi ngày chúng ta cần vài phút tĩnh lặng, để nhìn lại các tư duy và hành động của mình, để xem chúng có nằm trong hướng đi đến đỉnh điểm hay sai hướng. Các phút tĩnh lặng này có thể là ngồi thiền, hay “nằm thiền”, hay cầu nguyện… Hình thức không quan trọng bằng tiến trình “review” (xét lại) trong tĩnh lặng, hàng ngày.

Rất giản dị. Chỉ có vậy thôi. Nhưng nó đòi kiên trì tập luyện không ngừng. Các vị thầy dạy nhạc thường nói với học trò, “Mỗi ngày cứ chạy các thang âm lên xuống này—đồ rê mi fa sol la si đô, đô si là sol fa mi rê đồ–cho đến khi nhuần nhuyễn”. Chỉ giản dị có thế, nhưng có thể tốn 10 năm để nhuần nhuyễn, và đây là thực hành cả đời người nghệ sĩ, không ngừng.

Khiêm tốn là nguồn gốc của mọi đức hạnh và mọi sức mạnh. Các bạn đừng quên câu này.

Chúc các bạn một ngày tươi vui.

Mến,
Hoành

© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com

Giá trị đồng tiền

Phan Minh Đức

Con người tạo ra tiền bạc dùng để thay thế giá trị hàng hóa, làm phương tiện trao đổi thay vì trao đổi hàng hóa với nhau như thuở trước khi đồng tiền chưa xuất hiện. Nhưng khi đồng tiền trở nên hữu ích vì tiện lợi thì tiền bạc trở lại tác động chi phối mãnh liệt đời sống của con người.

Chưa bao giờ đồng tiền có sức mạnh đáng sợ như hiện nay!

Con người tạo ra tiền bạc dùng để thay thế giá trị hàng hóa, làm phương tiện trao đổi thay vì trao đổi hàng hóa với nhau như thuở trước khi đồng tiền chưa xuất hiện. Nhưng khi đồng tiền trở nên hữu ích vì tiện lợi thì tiền bạc trở lại tác động chi phối mãnh liệt đời sống của con người. Xã hội càng phát triển, đời sống vật chất càng cao thì đồng tiền càng có vị thế. Hầu như mọi thứ trong đời sống vật chất đều có thể đánh đổi bằng tiền, thậm chí tiền có thể mua cả một số giá trị tinh thần nếu như người ta “bán rẻ” nó, chẳng hạn như quyền lực, danh tiếng, sự trọng vọng của xã hội… Chính vì thế mà con người đã ví von đề cao đồng tiền đến mức gần như sùng kính: “Tiền là Tiên, là Phật”, đồng tiền có quyền năng rất lớn. Giá trịn của đồng tiền đối với đời sống con người được xem như gắn liền với nhau: “Đồng tiền liền khúc ruột”, “Tiền là xương máu”, “Đồng tiền là mạch sống”…

Xã hội hiện đại là xã hội mà mọi người cần phải có tiền để giải quyết các nhu cầu của đời sống, vì thế việc tạo ra tiền và sử dụng tiền gần như là vấn đề thiết yếu. Nhà cửa, trang phục, thực phẩm, phương tiện đi lại, phương tiện giải trí, thông tin truyền thông, mọi tiện nghi của đời sống… đều được trao đổi bằng tiền. Nếu không có tiền dường như chúng ta không có gì cả. Đồng tiền đã tạo nên áp lực rất lớn đối với con người và nó trở thành tâm điểm buộc con người phải xoay quanh nó. Người ta xem tiền bạc như nhu yếu của sự sinh tồn, vì thế nó cũng là nguyên nhân dẫn đến trộm cướp, chiếm đoạt, những hành vi bất chính, phi đạo đức, phi nhân bản…

Trong một xã hội nếu như giá trị đồng tiền chi phối tất cả thì những giá trị khác của cuộc sống dễ dàng bị bỏ quên, bởi lúc này người ta mù quáng vì tiền. Bản thân đồng tiền không có tội, chỉ vì sức ảnh hưởng của nó quá lớn đến độ che khuất cả tầm nhìn của chúng ta. Nếu bị mù quáng vì sức mạnh của đồng tiền thì chúng ta không còn biết đến những gì đáng quý và quan trọng hơn, thậm chí chúng ta có thể rơi vào sai lầm, tội lỗi.

Người ta thương nói đùa mà thật về tiền bạc như sau: “Tiền là tiên là Phật, là sức bật của tuổi trẻ, là sức khỏe tuổi già, là cái đà danh vọng, là cái lọng che thân, là cán cân công lý…”. Điều này phản ảnh phần nào thực trạng xã hội khi đồng tiền có sức mạnh chi phối mọi lãnh vực đời sống. Đồng tiền có thể mang lại niềm vui, hạnh phúc cho con người, vì tiền có thể tạo ra nhà cửa, xe cộ, thức ăn thức uống, các thú vui tiêu khiển. Tiền có thể đáp ứng các nhu cầu, tham muốn hưởng thụ… Với ý nghĩa tiêu cực, đồng tiền có thể giúp người ta có sự nghiệp danh vọng, giúp thăng quan tiến chức. Đồng tiền có thể bưng bít, che giấu sự thật, đảo lộn thị phi, làm ô dù che chở cho người ta nhúng tay vào tội lỗi, đồng tiền ở đâu thì cán cân công lý nghiêng về bên đó. Chính vì đồng tiền có sức mạnh và quyền năng như thế mà người ta không ngại bỏ thời gian, công sức, bất chấp thủ đoạn, thậm chí bán rẻ lương tâm, đạo đức để đeo đuổi mục đích kiếm tiền. Tiền bạc mang lại niềm vui và hạnh phúc cho con người, nhưng cũng chính nó cướp đi niềm vui và hạnh phúc của con người, vì chạy theo đồng tiền mà người ta quên đi những giá trị sống khác, thậm chí đánh mất bản thân, vì đồng tiền mà người ta sẵn sàng gieo đau khổ cho nhau và làm cho xã hội bất an, điên đảo.

Tuy nhiên, tiền không phải là tất cả, suy xét kỹ, có nhiều thứ không thể mua hay đánh đổi bằng tiền. Và một xã hội muốn phát triển phải toàn diện chứ không phải chỉ phát triển về kinh tế. Trong đời sống, đồng tiền có thể mua thực phẩm, thuốc men, nhưng không mua được sức khỏe và sinh mạng. Đồng tiền có thể mua được các thú vui hưởng thụ, các trò tiêu khiển giải trí nhưng không mua được an vui. Tiền bạc có thể tạo ra nhà cửa chứ không xây dựng được tổ ấm gia đình. Đồng tiền có thể mang lại giàu sang chứ không mang lại hạnh phúc. Có tiền dễ dàng có được chồng sang vợ đẹp nhưng không hẳn có được tình yêu. Có tiền sẽ có được nhiều tiện nghi nhưng chưa hẳn có được sự thảnh thơi thoải mái. Đồng tiền có thể tạo nên danh vọng, sự nghiệp, quyền lực nhưng không lâu bền. Đồng tiền có thể giúp người ta trốn tránh tội lỗi, thoát khỏi lưới ngục tù nhưng không thể thoát khỏi sự dày vò đài ải của lương tâm…

Việc tạo ra tiền và sử dụng tiền đều có hai mặt tích cực và tiêu cực. Tạo ra tiền bằng công sức của chính mình, bằng cách thức, phương tiện chân chính, đó là tích cực. Sử dụng đồng tiền vào mục đích tốt làm lợi ích bản thân, gia đình và xã hội, xây dựng gia đình và xã hội phát triển vững mạnh, phồn vinh, đó là tích cực. Ngược lại, bất chấp hậu quả, dùng mọi thủ đoạn bất chính, phi pháp làm tổn hại nhân phẩm đạo đức bản thân, vi phạm lợi ích, hạnh phúc an vui của người khác để tạo ra tiền cho mình, đó là tiêu cực. Việc sử dụng đồng tiền vào mục đích sai trái, gây ra tội lỗi là việc làm tiêu cực có hại cho bản thân và xã hội. Trong xã hội hiện nay, việc làm ra tiền và sử dụng tiền một cách hợp lý, tích cực là một thử thách rất lớn đối với mọi người.

Khủng hoảng tài chính thế giới, nền kinh tế toàn cầu suy thoái là một cú sốc “chết người” đối với các nhà tài chính, các thế lực đồng tiền, biến cố lịch sử này đã làm chao đảo xã hội tiêu thụ thực dụng, đây chính là lúc mọi người cần thẩm định lại những giá trị sống để không ngã quy trước cơn khủng hoảng. Vì thế, người Phật tử phải bình tâm quán niệm để rủ bỏ những ý niệm bám víu, lệ thuộc hoàn toàn vào tiền bạc, tùm về với những giá trị sống khác mà tử lâu ta lãng quên mới có thể thoát khỏi sự nhấn chìm của vòng xoáy tiền tệ, vượt qua được những khổ não, bất an do cuộc khủng hoảng gây ra.

Phan Minh Đức (Theo GN 488)

About Kinh Tâm

Từng bước hoa sen nở
This entry was posted in Nhịp sống and tagged . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s